Iedereen die ooit smoorverliefd is geweest, herkent het: hoe langer je samen bent, hoe meer je op elkaar gaat lijken. Je neemt elkaars gewoontes en uitspraken over en leert de wereld door de ogen van de ander te bekijken. Volgens de Franse filosoof Alain Badiou (1937) is liefde dan ook een vorm van versmelting, waarbij je blik op de werkelijkheid wordt verruimd. Maar wat gebeurt er als het beeld dat jij van je geliefde hebt, botst met dat van de buitenwereld? Die vraag vormt het uitgangspunt van Gala en Zev, de nieuwe roman van filosoof en schrijver Jannah Loontjens (1974).

Het boek vertelt het verhaal van Gala en Zev, twee verliefde tieners die opgroeien in een achterstandswijk in Scheveningen. Hun ouders bekommeren zich amper over hen, waardoor ze vooral op elkaar zijn aangewezen. Toch slaan hun levens verschillende richtingen in. Terwijl Zev verstrikt raakt in de drugshandel, probeert Gala haar verleden achter zich te laten door een studie te volgen in Amsterdam. Wanneer ze elkaar jaren later opnieuw ontmoeten, blijkt hun band nog steeds sterk.

Die liefde komt echter onder druk te staan wanneer Gala hoort dat Zev is opgepakt en in de gevangenis zit. Ze weet dat hij op zijn zachtst gezegd geen lieverdje is, maar kent hem ook als de jongen die haar liefhad en voor haar klaarstond. Hoe verhouden die twee beelden zich tegenover elkaar? Kun je iemand liefhebben zonder diegene te veroordelen?

In korte hoofdstukken, afwisselend tussen Gala’s en Zevs perspectief, laat Loontjens zien hoe moeilijk het is om mensen op te delen in goede en kwaadaardige personen. Het is bewonderingswaardig hoe ze in deze korte roman filosofische thema’s weet aan te snijden en de lezer aanspoort om op de grenzen van moraliteit te reflecteren. Een voorbeeld hiervan komt naar voren in deze passage die illustreert hoe Gala worstelt maar haar gevoelens over Zev:

Als je opa verzetsstrijder is geweest en de Duitsers heeft omgelegd, als je man naar een oorlogsgebied gaat waar hij beroepsmatig mensen doodt, als je vader politicus is en heeft meegewerkt aan de liquidatie van Al Qaida-terroristen, dan stelt niemand morele vragen bij de liefde die je voelt voor zo’n man, die toch ook moorden op zijn geweten heeft. Hoe kan het dat we de ene moord heftiger veroordelen dan de andere? Dat we bij de ene moord meer voelen dan bij de andere? Dat de wet sommige daders met een deken van beschaving toedekt en andere naakt op het plein zet?

Ook het perspectief van Zev is interessant om te lezen. Vanuit zijn cel blikt hij terug op zijn leven. Hij beseft dat hij andere keuzes had kunnen maken, maar voelt zich tegelijkertijd trots omdat hij zich altijd aan de erecode van zijn beroep heeft gehouden en zijn kameraden nooit heeft verraden. Het boek vraagt de lezer niet om medelijden met hem te hebben of zijn daden goed te praten, maar nodigt wel uit om iemand als mens te blijven zien ondanks dat iemand moreel verwerpelijke keuzes heeft gemaakt. Daarmee is Gala en Zev meer dan een liefdesverhaal. De roman laat zien hoe liefde en moraliteit met elkaar kunnen botsen. Wie houdt van literatuur en filosofische vragen niet uit de weggaat, leest dit boek met veel plezier.

Gala en Zev. De Geus. 280 blz. €22,99  

-Liza Görlach